Geschiedenis van Van Campenstraat, Amersfoort, De Berg-Zuid

De Van Campenstraat in de wijk De Berg-Zuid loopt van het Vondelplein naar de Leusderweg en volgt het tracé van een eeuwenoude zandweg op de flank van de Amersfoortse Berg. Tot in het begin van de twintigste eeuw maakte de straat deel uit van de al in de zeventiende eeuw vermelde Dievenweg, die ten zuiden van de stad als grensweg tussen Amersfoort en Leusden richting de Galgenberg voerde. Op die heuvel werden destijds de lichamen van op de Hof terechtgestelde veroordeelden als afschrikwekkend voorbeeld tentoongesteld. Met de komst van het garnizoen en de bouw van de Prins Willem III-kazerne (1881-1884) en de infanteriekazerne Juliana van Stolberg aan de Leusderweg (1889-1890) werd het oude verloop van de Dievenweg doorbroken en volgde in 1894 een eerste grenscorrectie met de buurgemeente Leusden.

Nabij de aansluiting op de Leusderweg verrezen tussen 1897 en 1899 de eerste burgerwoningen langs de toenmalige Dievenweg, waaronder de nog bestaande panden op Van Campenstraat 46 en 47. Nadat de zuidhelling van de Amersfoortse Berg in 1916 definitief bij de gemeente Amersfoort was gevoegd, besloot de gemeenteraad op 8 oktober 1918 (raadsbesluit nr. 606) het gedeelte tussen het Vondelplein en de Leusderweg te vernoemen naar Jacob van Campen (1596-1657). Deze beroemde bouwmeester van het Hollands classicisme — ontwerper van onder meer het Stadhuis op de Dam, het Mauritshuis en de kaarsrechte Wegh der Weegen tussen Amersfoort en Utrecht — erfde in 1626 het Amersfoortse landgoed Randenbroek, waar hij een schilderschool vestigde en tot zijn dood woonde. Tien jaar later, in 1928, werd ook het oostelijke verlengde van de Dievenweg op verzoek van de bewoners vanwege de beladen naam omgedoopt tot Frans Halsstraat.

In het interbellum kreeg de Van Campenstraat haar huidige besloten en groene woonkarakter op de overgang tussen het statige villapark van De Berg en het Leusderkwartier. Vooral rond 1928 werd de straat verder ingevuld met karakteristieke jaren-twintigwoningen en erkerhuizen (zoals de reeks op nummers 9, 10 en 25), gelijktijdig met de omliggende bebouwing rond het Vondelplein, de Hugo de Grootlaan en het Borneoplein. Schuin tegenover de uitmonding van de straat op de Leusderweg herinneren het rijksmonumentale smeedijzeren toegangshek en de twee wachthuisjes van de voormalige Juliana van Stolbergkazerne (rijksmonument 517669) nog altijd aan het militaire verleden dat de aanleg van deze buurt aan het einde van de negentiende eeuw in gang zette.