Geschiedenis van Da Costakade, Amsterdam

De Da Costakade ligt aan de Da Costagracht, een van de weinige negentiende-eeuwse grachten in Amsterdam-West, in 1878 gegraven in de Da Costabuurt. De gracht verbindt de Hugo de Grootgracht met het Jacob van Lennepkanaal en wordt overspannen door de bruggen van de De Clercqstraat, Potgieterstraat, Kinkerstraat en Jacob van Lennepstraat. Gracht en kade zijn vernoemd naar de dichter Isaäc da Costa. Al in de jaren 1880 werd aan de kade gebouwd: bouwtekeningen uit 1883 en 1884 tonen woonhuizen op de nummers 178-200. Een foto van omstreeks 1900 laat de gracht en de net voltooide kade zien, gezien in zuidelijke richting.

De kade werd meer dan een woonstraat. In 1904 verrees op nummer 102 een wijnpakhuis met proeflokalen van architect L.J. Neumeyer, een van de eerste gebouwen in Nederland van gewapend beton. In 1931 kocht de rooms-katholieke parochie De Liefde het pand, dat tot 1972 parochiehuis was en vooral bekend werd om bioscoop De Liefde. Verderop nam lettergieterij Tetterode in 1921 een voormalige melkfabriek uit 1898 over, en tussen 1940 en 1950 breidden de architecten Merkelbach en Karsten het complex uit in de stijl van het Nieuwe Bouwen. Een foto van 5 februari 1948 toont de nummers 152-164 bij dit complex. In de Tweede Wereldoorlog heette de gracht korte tijd Gouverneurskade.

Na het vertrek van Tetterode in 1981 werd het monumentale complex in oktober van dat jaar gekraakt door een groep rond kunstenaar Ronald van Tienhoven. Sloop werd voorkomen en het Tetterodecomplex groeide uit tot een rijksmonument waar kunstenaars wonen en werken. Het pand op nummer 102 werd vanaf 1974 gebruikt door de Theaterschool en later door Theater De Liefde, kwam in 2002 op de rijksmonumentenlijst en werd in 2011 door koningin Beatrix geopend als De Nieuwe Liefde, het initiatief van Huub Oosterhuis. Aan de kade ligt ook badhuis Da Costa op nummer 200. Vandaag is de Da Costakade een groene kade met woonboten, waar wonen, cultuur en industrieel erfgoed samenkomen.