Geschiedenis van Da Costastraat, Amsterdam

De Da Costastraat in Amsterdam-West is ruim zeshonderd meter lang en werd eind negentiende eeuw volgebouwd, toen Amsterdam de Singelgracht overstak. De oudste bewaarde bouwtekening in het Stadsarchief, voor de nummers 96-98, dateert uit 1881. De straat is vernoemd naar Isaäc da Costa, een Amsterdamse dichter en historicus uit een Portugees-Joodse familie, en gaf samen met de Da Costagracht haar naam aan de hele Da Costabuurt. Het grootste deel van de bebouwing bestaat uit de destijds gangbare portiekwoningen, opgetrokken in de architectuur van het einde van de negentiende eeuw. Halverwege kruist de straat de Allard Piersonstraat bij het Da Costaplein.

Tussen de nummers 36 en 60 staat een opvallend afwijkend complex: het hofje van de Nederlandsch-Duitsche Stichting, sinds 1986 het P.W. Janssenhofje genoemd. Het is vernoemd naar initiatiefnemer en filantroop Peter Wilhelm Janssen, die zijn fortuin in de tabaksteelt verdiende. De bouw begon op 29 september 1894 naar een eclectisch, neorenaissancistisch ontwerp van Willem Hamer jr. In oktober 1895 werd het complex geopend door burgemeester Vening Meinesz en de Duitse consul-generaal. Zestien betalende huurders in de huizen aan de straat brachten het geld op waardoor 56 zeer arme gezinnen rond het hofje geen huur hoefden te betalen. Foto's uit juni 1894 en juli 1931 tonen dit bijzondere complex.

In de Tweede Wereldoorlog werd de straat op 14 augustus 1942, op aandrang van de Duitse bezetter, omgedoopt tot Tienhovenstraat, omdat Da Costa van Joodse afkomst was; na de bevrijding kreeg ze haar oude naam terug. Een foto uit maart 1940 toont de panden op de nummers 36-38, en op 10 juni 1969 legde de gemeente de huizen aan de straat systematisch vast, zoals de nummers 135-141. In 1978 werd het hofje verbouwd tot bejaardenwoningen, en in 2009 liet Stadgenoot het opnieuw restaureren door Hooyschuur Architecten. Vandaag is de Da Costastraat een levendige woonstraat tussen de De Clercqstraat en het Jacob van Lennepkanaal, vlak bij de Kinkerstraat.