Geschiedenis van Jacob Marisstraat, Amsterdam, Hoofddorppleinbuurt

De Jacob Marisstraat ligt in de Hoofddorppleinbuurt in Amsterdam-Zuid, maar ontstond nog op het grondgebied van de zelfstandige gemeente Sloten. Om de drukke Sloterkade langs de Schinkel te ontlasten en een nieuwe forensenwijk – de Overtoomse Buurt – met woningen voor de gegoede middenstand te ontsluiten, liet Sloten parallel aan de kade een nieuwe straat met een centraal plein aanleggen. Bij raadsbesluit van de gemeente Sloten van 29 november 1905 kreeg zowel de straat als het plein de naam Jacob Marisstraat, naar de schilder Jacob Hendricus Maris (1837–1899) van de Haagse School.

Tussen 1905 en 1920 werd de straat in kleine ensembles bebouwd, grotendeels door de plaatselijke aannemer en architect J.A. de Waal, uitvinder van de betonnen De Waalpalen (1911). Van zijn hand zijn onder meer het rijksmonument op Jacob Marisplein 20 en de karakteristieke 'kabouterhuisjes' op Jacob Marisstraat 79–93 uit 1919. Aan de zuidzijde van het plein verrees in 1908 de markante watertoren van de gemeente Sloten, die al na de aansluiting op het Amsterdamse waterleidingnet rond 1914–1920 weer werd gesloopt. Van 1918 tot 1925 reed door de straat de gemeentetram Sloten, eerst als de laatste nieuw aangelegde paardentram van Nederland en vanaf 1922 als tractortram.

Op 1 januari 1921 werd de gemeente Sloten door Amsterdam geannexeerd, waarna het plein midden in de straat op 22 juli 1922 de aparte naam Jacob Marisplein kreeg. Omdat de bebouwing uit de Slotense tijd stamt, loopt de huisnummering nog altijd van zuid naar noord en dragen een dozijn gevels nog de oude porseleinen Slotense wijkbordjes met de aanduiding 'Wijk H'. Tot de vroegste bewoners behoorden tal van kunstenaars en ontwerpers, onder wie typograaf Sjoerd Hendrik de Roos, architect Michel de Klerk op nummer 24 (1911–1917), schrijver Israël Querido op nummer 16, kunstschilder Gerard Westermann in zijn atelierwoning op nummer 63 en fotograaf Bernard F. Eilers op nummer 90.