Geschiedenis van Lochemseweg, Borculo, Wijk 00 Borculo

De Lochemseweg in Borculo is vanouds de noordwestelijke uitvalsweg die het Berkelse stadje over de rivier verbindt met het dorp Barchem en de naburige stad Lochem. Al op vroege negentiende-eeuwse kaarten van de heerlijkheid Borculo, waaronder de wegenkaart van de hoofdschoutambten Lochem en Borculo uit 1823, tekent het tracé zich af langs de landerijen en de voormalige paardenstoeterij 't Harras (1806-1851) van het Hof te Borculo. Aan dit adellijke verleden herinneren nog altijd de aangrenzende zijstraten die zijn vernoemd naar de stoeterij, de heerlijkheid en vroegere heren van Borculo, zoals de bisschop van Münster en prins Willem V. Vanaf 1885 kreeg de route bovendien een moderne railverbinding toen de Geldersche-Overijsselsche Stoomtram-Maatschappij langs de weg haar stoomtramlijn tussen Deventer, Lochem en het station van Borculo opende.

In het eerste kwart van de twintigste eeuw verrezen langs het zuidelijke deel van de Lochemseweg statige vrijstaande herenhuizen en burgerwoningen, waaronder het karakteristieke pand op nummer 10 uit 1920. Vijf jaar later, in de vooravond van 10 augustus 1925, trok de beruchte Cycloon van Borculo een spoor van verwoesting door het stadje en ontwortelde ook langs de noordelijke uitvalswegen talloze bomen, waarna een grote landelijke hulpactie onder leiding van burgemeester P.A.G. de Milly van Heiden Reinestein de wederopbouw mogelijk maakte. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de tramlijn langs de Lochemseweg in september 1944 gestaakt en werden de Joodse inwoners van de straat zwaar getroffen: een Stolperstein aan het begin van de weg herdenkt de 78-jarige weduwe Helena Seijffers-Polak, die op 21 mei 1943 in Sobibor werd vermoord.

Na de bevrijding breidde Borculo zich aan weerszijden van de Lochemseweg krachtig uit om de grote woningnood na de stormramp en de oorlogsjaren op te vangen. Direct ten westen en oosten van de weg ontstonden nieuwe woonwijken, waaronder de zogeheten Oostenrijkse Buurt — genoemd naar de naoorlogse houten montagewoningen uit Oostenrijk — en de straten vernoemd naar de middeleeuwse heren van Bronkhorst, de graven van Zutphen en burgemeester De Tourton Bruyns. Hoewel de sporen van de stoomtram na de oorlog werden opgebroken en de route naar Lochem en Barchem werd gemoderniseerd, heeft het zuidelijke deel van de Lochemseweg met zijn vooroorlogse herenhuizen en groene voortuinen zijn karakter als statige entree tot de oude kern van Borculo behouden.