Geschiedenis van Kolk, Delft
Delft, Zuid-Holland
De Kolk in Delft is het korte, brede water aan de noordkant van de Oude Delft, waar Oude Delft, Nieuwe Delft en Kantoorgracht samenkomen, en de straat eromheen. De Kolk werd in de 14de eeuw gegraven om het water van de Oude Delft af te voeren via de gracht langs de Geerweg of de gracht van de Voorstraat. Het brede water diende als draaiplaats voor de schepen, die hier vermoedelijk met een windas over de dam bij de Molenstraat werden getrokken. Door dat draaien werd het water dieper dan in de andere Delftse grachten. In de 15de eeuw werd de naam wel als Culc geschreven. Op de hoge kop van de Kolk, waar nu nummer 24 en de buurhuizen staan, moet een molen hebben gestaan die voor de waterafvoer zorgde; in de archieven van de Oude Kerk heet hij Hessels molen. Dit stukje Kolk werd tot in de 19de eeuw ook Op den Dam genoemd. Van de noordkant vertrokken schepen naar Amsterdam, zodat die kade ook 't Amsterdammer Veer heette, terwijl de zuidkant vanwege de houthandel Houtmarkt werd genoemd. De oudst bekende bewoner van Kolk 24-26 is appelkoopman Jan Vincent Jansz, die in het tiende penningregister van 1543 staat. De stadsbrand van 1536 trof ook de hoek van de Kolk en de Molenstraat. Een foto van omstreeks 1900-1925, met onderschrift De Kolk, Delft, toont het water met de bomen langs de kaden. In 1964 en 1966 fotografeerde Gerard Dukker voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de gevels aan de Kolk en de hoek met de Oude Delft. Verscheidene huizen aan de Kolk zijn rijksmonumenten, zoals Kolk 16-18. Bij de eerste kadastrale opmeting van 1823 stond Kolk 24-26 er in de basis al zoals nu. De zuidelijke kolk aan de andere kant van de Oude Delft is een afzonderlijke haven, die in 1614-1620 werd aangelegd.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, via Wikimedia Commons
Woon je aan de Kolk?
Vul je huisnummer in en ontdek de geschiedenis van je huis. We openen Homestory met straat, nummer en plaats al ingevuld.
Straatnaam en herkomst
Vroegste vermelding: 1543
De oudst bekende bewoner van Kolk 24-26 staat in het tiende penningregister van 1543 (Achter de gevels van Delft); de Kolk zelf werd in de 14de eeuw gegraven en in de 15de eeuw als Culc vermeld.
Herkomst naam: De Kolk in Delft is genoemd naar het water zelf: een kolk is een diepe plek in het water, en hier werd het water dieper doordat schepen er werden gedraaid.
Historische foto's
Bron: Rijksmuseum, via Wikimedia Commons · CC0
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, via Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, via Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, via Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
Bronnen
- De Straten van Delft: Kolk — Het graven van de Kolk in de 14de eeuw, de draaiplaats en de verklaring van de naam.
- Achter de gevels van Delft: Kolk 24-26 — De naam Culc, Op den Dam, Hessels molen, 't Amsterdammer Veer en Houtmarkt, de brand van 1536 en het penningregister van 1543.
- Wikipedia: Kolk (Delft) — De noordelijke en de zuidelijke kolk en de aanleg van de zuidelijke haven in 1614-1620.
- Rijksmuseum, foto RP-F-2004-89-63 — Stadskolk in Delft, mogelijk door David Vermeulen, ca. 1900-1925.
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Beeldbank — Beschrijving en datering van de foto's van Gerard Dukker uit 1964 en 1966.
Bezienswaardigheden in de buurt
Onderzochte huizen in de buurt
Van deze huizen is de geschiedenis via Homestory onderzocht.
- Het verhaal van Valkenboslaan 111, 's-Gravenhage
Valkenboslaan 111, 's-Gravenhage - De eigenaren van Noordplein 50, Rotterdam
Noordplein 50, Rotterdam
