Geschiedenis van Jan Pieterszoon Coenstraat, Utrecht

De Jan Pieterszoon Coenstraat is een van de hoofdstraten van Lombok in Utrecht-West, de wijk die rond 1900 langs de Leidse Rijn verrees. De ongeveer 480 meter lange straat loopt van de Jan Pieterszoon Coenbrug en de Leidsekade tot de Johannes Camphuysstraat en de Vleutenseweg, en kruist onderweg de Kanaalstraat, de Van Riebeeckstraat en de Van Imhoffstraat. Net als de wijk zelf verwijst de straatnaam naar Nederlands-Indië en de VOC: ze eert Jan Pieterszoon Coen, gouverneur-generaal van de VOC. De dubbele ophaalbrug aan het begin van de straat werd in 1897 gebouwd door aannemer W. van Straten en begin 1898 met ruim vierduizend kilo beproefd.

Foto's uit Het Utrechts Archief tonen de straat tussen 1905 en 1920, in de jaren twintig en in de jaren dertig, met rijen bakstenen woningen en winkels op de hoeken. Op nummer 60 stond de rooms-katholieke Bijzondere School voor Lager Onderwijs, later de Mavo Merwede en nu gezondheidscentrum J.P. Coenhof. Aan de straat ligt ook het Molenpark met houtzaagmolen De Ster, waar eeuwenlang hout werd gezaagd, en houthandel J. de Wit hield hier tot ver in de twintigste eeuw zijn loodsen en zagerij. Op de hoek met de 1e Atjehstraat, op nummer 84, werd cabaretier Wim Sonneveld geboren. Zijn vader had er een kruidenierszaak, die later door zijn broer Jo als reformzaak werd gerund.

Op nummer 127/127a prijkt een borstbeeld van Jan Pieterszoon Coen, dat in 1964 werd gefotografeerd. Boven het beeld staat de naam als Jan Pieterszoon Koen op de gevel, en Het Utrechts Archief gebruikt die spelling ook als officiële straatnaam, terwijl de gemeente Utrecht Jan Pieterszoon Coenstraat hanteert. De naamgever ligt inmiddels onder vuur vanwege het gewelddadige optreden van Coen op de Banda-eilanden in 1621, en in meerdere steden wordt gediscussieerd over straten die naar hem zijn vernoemd. Zo vertelt de straat zowel het verhaal van de Utrechtse stadsuitbreiding als van de manier waarop Nederland naar zijn koloniale verleden kijkt. Vandaag is het een levendige straat in het multiculturele Lombok.