Geschiedenis van Orteliusstraat, Amsterdam
Amsterdam, Noord-Holland
De Orteliusstraat in Amsterdam-West is genoemd naar Abraham Ortelius, de Vlaamse cartograaf die met zijn Theatrum Orbis Terrarum een van de beroemdste atlassen maakte. De straat hoort bij Plan West, de stadsuitbreiding die de gemeente in 1922 presenteerde na de annexatie van de gemeente Sloten in 1921. Het plan ging terug op ontwerpen die Sloten zelf in 1909 en 1916 had laten maken. Een commissie met A.R. Hulshoff, Jan Gratama en Gerrit Versteeg werkte het uit tot een plan voor 6000 arbeiderswoningen. De straten in het noordelijke deel kregen namen van ontdekkingsreizigers, cartografen en zeehelden. De naam Orteliusstraat werd in 1926 vastgesteld. De wijk werd tussen 1925 en 1927 in hoog tempo gebouwd, in de versoberde stijl van de Amsterdamse School. Bouwondernemer Heere van der Schaar had in dit gebied veel grond in bezit en speelde met zijn 6000-woningenplan een grote rol. Architectenbureau Gulden en Geldmaker tekende de plattegronden, terwijl bekende architecten alleen de gevels ontwierpen, wat schertsend schortjesarchitectuur werd genoemd. Een deel van de Orteliusstraat werd ontworpen door Margaret Staal-Kropholler, de eerste Nederlandse vrouwelijke architect. Een prentbriefkaart, door het Stadsarchief gedateerd tussen 1927 en 1937, toont de straat met haar lange gevelwanden en jonge bomen. Op Orteliusstraat 28 kwam de P. Oosterleeschool, ontworpen door C. Kruyswijk. Fotograaf Adrianus Meijer legde het exterieur van de school rond 1932 vast. In de jaren dertig zaten er winkels in de straat, die inmiddels zijn verdwenen. Bloeme Evers-Emden zat als kind in de Orteliusstraat ondergedoken. Een oud-bewoner beschreef hoe zijn ouders in 1935 vanuit Rotterdam naar de straat verhuisden en hoe de benedenwoningen klein en donker waren door de harmonicavormige gevels en de hoge bomen.

Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public domain
Woon je aan de Orteliusstraat?
Vul je huisnummer in en ontdek de geschiedenis van je huis. We openen Homestory met straat, nummer en plaats al ingevuld.
Straatnaam en herkomst
Vroegste vermelding: 1926
Volgens de archiefbeschrijving van het Stadsarchief Amsterdam (toegang 5436, inv.nr. 154) werd de naam Orteliusstraat in 1926 vastgesteld.
Herkomst naam: De Orteliusstraat is genoemd naar Abraham Ortelius (1527-1598), de Vlaamse aardrijkskundige en maker van een beroemde atlas.
Historische foto's
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Bron: Stan Bronkhorst / Amsterdams Verleden · geen vrije licentie
Bronnen
- Gemeente Amsterdam, BAG openbare ruimte: Orteliusstraat — Officiële naamverklaring.
- Stadsarchief Amsterdam, archiefbeschrijving 5436 (straatnamen Amsterdam West) — Stukken over de naamgeving van de Orteliusstraat en een deel van de Balboastraat, 1926.
- Wikipedia: Plan West — Ontstaan van Plan West, de 6000 woningen, de bouw in 1925-1927 en de schortjesarchitectuur.
- Joods Amsterdam: Orteliusstraat — Margaret Staal-Kropholler, winkels in de jaren dertig en Bloeme Evers-Emden.
- De Leunstoel: Amsterdams ABC, de Orteliusstraat — Herinneringen van een oud-bewoner aan de woningen en de straat.
- Stadsarchief Amsterdam, Beeldbank — Beschrijving en datering van de prentbriefkaart (1927-1937) en de foto van de P. Oosterleeschool (circa 1932).
Bezienswaardigheden in de buurt
Onderzochte huizen in de buurt
Van deze huizen is de geschiedenis via Homestory onderzocht.
- Het verhaal van Bosboom Toussaintstraat 54, Amsterdam
Bosboom Toussaintstraat 54, Amsterdam - Het verhaal van Korte van Eeghenstraat 8, Amsterdam
Korte van Eeghenstraat 8, Amsterdam
