Onderzoek
Historisch woningonderzoek: groei van woonruimte per bewoner
Uit honderd huisgeschiedenissen: woonruimte per persoon van circa 10 m² rond 1960 naar circa 50 m² nu — en hoe je dat op één adres leest.

Historisch woningonderzoek laat een andere laag van het woningdebat zien dan nieuwbouwcijfers alleen. Uit onderzoek van Homestory naar meer dan honderd woningen verspreid over Nederland blijkt: de huidige bezetting per woning ligt twee tot drie keer lager dan rond 1960. Tegelijk werden veel van diezelfde panden groter — aanbouw, samenvoeging, het verdwijnen van werk aan huis. De gemiddelde woonruimte per persoon ging van circa 10 m² naar circa 50 m². Bij de bezetting van toen zou de huidige voorraad theoretisch ruimte bieden aan ongeveer 30 miljoen mensen.
Dat is geen pleidooi tegen bouwen. Het is een meetbare verschuiving in hoe we hetzelfde huis gebruiken.
Hoe de steekproef werkt
De honderd adressen zijn geen CBS-steekproef. Het zijn huizen waarvan Homestory de bewoners- en verbouwgeschiedenis reconstrueerde: kadaster, bevolkingsregisters of adresboeken, en waar mogelijk bouwdossiers. Voor elk adres noteerden we:
- aantal bewoners rond 1960 (registers, adresboeken, soms mondelinge bron)
- aantal bewoners nu
- of het volume groeide (aanbouw, optopping, samenvoeging) of kromp (splitsing)
- of er vroeger werk aan huis was — winkel, praktijk, boerderij — dat later woonruimte werd
De 10 m² en 50 m² zijn gemiddelden over díe reeks, afgezet tegen de toenmalige en huidige gebruiksoppervlakte. Ze zijn bedoeld om één huis te kunnen lezen, niet om een landelijke woningbehoefte te berekenen.
Drie huizen
- Op een boerderij in Toldijk woonde een gezin van twaalf; het pand wordt nu bewoond door een echtpaar. Het volume bleef herkenbaar, de bezetting niet.
- Een stadswoning aan de Boomstraat in Tilburg huisvestte in de jaren zestig een gezin van vijf en is samengevoegd met het buurpand tot een woning voor twee personen. Hier groeide het huis terwijl het aantal mensen daalde.
- In Santpoort-Noord woont oprichter Samuel van Deth met een gezin van zes in een huis waar in 1960 tien mensen woonden. Zelfs een relatief groot huishouden nu is kleiner dan het huishouden van toen.
Hoe je dit op één adres leest
Als je je eigen huis onderzoekt, is deze lens bruikbaar:
- Tel de bewoners in het bevolkingsregister of de adresboeken rond 1960. Zie oud-bewoners.
- Vergelijk met wie er nu woont — inclusief of het huis is gesplitst of samengevoegd.
- Kijk in het bouwdossier of er kamers, winkels of schuren bijkwamen of verdwenen.
- Vraag of werk aan huis (winkel, praktijk, bedrijf) later woonruimte werd. Dat verklaart een deel van de extra vierkante meters per persoon.
Dan is “we wonen ruimer” geen abstract idee, maar een zin die je over dit perceel kunt verantwoorden. Het 5-stappenplan om die bronnen in volgorde te zetten staat in Geschiedenis van je huis onderzoeken.
“Het gaat altijd over meer bouwen of minder mensen, bijna nooit over hoe we samenwonen,” zegt Van Deth. Historisch besef maakt die derde vraag concreet. Check je adres als je die telling voor jouw huis wilt beginnen.
Jouw huis
Klaar om jouw adres te checken?
Zie direct bouwjaar, bronnen en of er een Homestory in zit. Gratis, zonder account.
Check mijn adres