Geschiedenis van Keizersgracht, Amsterdam
Amsterdam, Noord-Holland
De Keizersgracht is de middelste van de drie hoofdgrachten van de Amsterdamse grachtengordel en met een breedte van honderd Amsterdamse voet, ruim 28 meter, de breedste gracht in het centrum. De naam verwijst naar keizer Maximiliaan I, die Amsterdam in 1489 het privilege gaf de keizerskroon in het stadswapen te voeren. In september 1614 ontstond nog het idee om van de Keizersgracht een chique boulevard zonder water te maken, naar het voorbeeld van het Lange Voorhout in Den Haag. Daar werd van afgezien, onder meer omdat kopers hun huizen en pakhuizen per boot wilden bereiken en omdat er te weinig ophoogzand was. Het eerste deel, van de Brouwersgracht tot ongeveer de huidige Leidsegracht, werd in de zomer van 1615 gegraven. In november 1615 was de verkaveling aan de oostzijde gereed, met kavels van 30 voet breed, en in 1618 waren er nauwelijks nog lege kavels. Uit die vroege tijd stammen het Huis met de Hoofden op nummer 123 uit 1622 en het Coymanshuis van Jacob van Campen op nummer 177 uit 1625. Het deel tussen de Leidsegracht en de Amstel werd vanaf 1663 gegraven en in 1667 met het oude deel verbonden. Stadsbouwmeester Daniël Stalpaert bedacht toen de Kerkstraat, als achteringang voor koetshuizen. Later volgden onder meer Museum Van Loon uit 1671 en Felix Meritis uit 1787. De gracht telt 569 rijksmonumenten. Een van de vroegste foto's dateert uit het voorjaar van 1857, en rond 1880 werd de dichtgevroren gracht bij de Onze-Lieve-Vrouwekerk vastgelegd vol schaatsers. Tijdens de Zomerfeesten van 1932 werd de Keizersgracht feestelijk verlicht. In 1949 liet de gemeente vanwege de iepenziekte alle bomen langs de gracht kappen, waarna lindes werden geplant. In januari 1966 werd er opnieuw op de gracht geschaatst. Onder de Keizersgracht werd in 1974 de Poentunnel geopend, een ondergrondse verbinding tussen twee bankgebouwen aan de Vijzelstraat. Het Homomonument op de Westermarkt steekt deels als steiger boven de gracht uit.

Bron: Benjamin Brecknell Turner (toegeschreven) / Rijksmuseum Amsterdam, via Wikimedia Commons · CC0
Woon je aan de Keizersgracht?
Vul je huisnummer in en ontdek de geschiedenis van je huis. We openen Homestory met straat, nummer en plaats al ingevuld.
Straatnaam en herkomst
Vroegste vermelding: 1615
Het eerste deel van de Keizersgracht werd in de zomer van 1615 gegraven; het deel tot de Amstel volgde vanaf 1663.
Herkomst naam: De Keizersgracht is genoemd naar keizer Maximiliaan I, aartshertog van Oostenrijk, die Amsterdam in 1489 het privilege schonk de keizerskroon op het stadswapen te voeren.
Historische foto's
Bron: Benjamin Brecknell Turner (toegeschreven) / Rijksmuseum Amsterdam, via Wikimedia Commons · CC0
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Bron: Joost Evers / Nationaal Archief, Fotocollectie Anefo, via Wikimedia Commons · CC0
Bronnen
- Wikipedia: Keizersgracht (Amsterdam) — Breedte 100 voet, boulevardidee 1614, aanleg 1615, verkaveling, tweede fase 1663-1667, Kerkstraat, bomenkap 1949, Poentunnel 1974, 569 rijksmonumenten.
- Gemeente Amsterdam, BAG openbare ruimte: Keizersgracht — Officiele naamverklaring: keizer Maximiliaan, privilege 1489.
- Stadsarchief Amsterdam, Beeldbank — Datering en beschrijving van de historische foto's en prentbriefkaarten.
- Nationaal Archief, Fotocollectie Anefo — Datering en beschrijving van de persfoto's.
- Rijksmuseum Amsterdam, RP-F-F80132 — Foto van de Keizersgracht, mei-juni 1857.
Bezienswaardigheden in de buurt
Onderzochte huizen in de buurt
Van deze huizen is de geschiedenis via Homestory onderzocht.
- Het verhaal van Bosboom Toussaintstraat 54, Amsterdam
Bosboom Toussaintstraat 54, Amsterdam - Het verhaal van Korte van Eeghenstraat 8, Amsterdam
Korte van Eeghenstraat 8, Amsterdam
