Check je huis

Geschiedenis van Herengracht, Amsterdam

Amsterdam, Noord-Holland

De Herengracht is de eerste van de drie grote hoofdgrachten van de Amsterdamse grachtengordel en ligt tussen het Singel en de Keizersgracht. De gracht begint bij de Brouwersgracht en buigt geleidelijk naar het zuidoosten, tot ze uitmondt in de Amstel. Ze kwam vanaf 1612 tot stand op initiatief van burgemeester Frans Hendricksz. Oetgens, stadstimmerman Hendrick Jacobsz. Staets en stadslandmeter Lucas Jansz. Sinck. Daarvoor lag hier al een in 1585 gegraven vestinggracht achter de bedrijven en lijnbanen langs het Singel. Bij de Driekoningenstraat is nog een knik te zien, omdat de buitengracht daar om een bolwerk heen liep. In 1612 werd de sloot verbreed en kreeg de gracht haar naam. Langs de nieuwe gracht verrezen grote koopmanshuizen, vaak van bouwmeesters als Philips Vingboons en Adriaan Dortsman. Tot de oudste behoren De Coningh van Denemarken op nummer 120 uit 1615 en Huis Bartolotti op nummer 170-172, gebouwd rond 1617. Het deel voorbij de Leidsegracht hoort bij de uitleg van 1658. Daar ligt de Gouden Bocht, het meest prestigieuze stuk van de gracht, waar regenten, burgemeesters en kooplieden woonden. Het Huis met de Kolommen op nummer 502 uit 1672 is de ambtswoning van de burgemeester. Op nummer 605 staat Museum Willet-Holthuysen. Een foto van rond 1855 toont de huizen bij het Koningsplein, een van de vroegste foto's van de gracht. Ook in latere eeuwen bleef de Herengracht veranderen. Voor de aanleg van de Raadhuisstraat, eind negentiende eeuw, werden de huizen Herengracht 174 tot en met 194 afgebroken en werd de Brugsluis vernieuwd; een foto uit 1895 legt ze nog vast, met op nummer 192 het huis De Koning van Polen. Daardoor kruist de Raadhuisstraat nu de gracht bij de nummers 184 en 211. Rond 1900 werd de Herengracht vanaf het Koningsplein richting de Bocht gefotografeerd, en in oktober 1986 haalde de Gouden Bocht het nieuws toen een reeks panden tussen Leidsestraat en Vijzelstraat voor 30 miljoen gulden te koop stond. Het Grachtenmuseum op nummer 386 vertelt het verhaal van de gordel.

Herengracht 415, 417 en verder, met rechts de ingang van het Koningsplein, ca. 1855-1860.
Herengracht 415, 417 en verder, met rechts de ingang van het Koningsplein, ca. 1855-1860.
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public domain

Woon je aan de Herengracht?

Vul je huisnummer in en ontdek de geschiedenis van je huis. We openen Homestory met straat, nummer en plaats al ingevuld.

Straatnaam en herkomst

Vroegste vermelding: 1612

In 1612 werd de bestaande vestinggracht uit 1585 verbreed tot de huidige gracht en kreeg die de naam Herengracht. Het deel voorbij de Leidsegracht behoort tot de uitleg van 1658.

Herkomst naam: De Herengracht is genoemd naar de Heren Regeerders van de stad Amsterdam, de burgemeesters en vroedschap die de stad in de zeventiende eeuw regeerden.

Historische foto's

Herengracht 415, 417 en verder, met rechts de ingang van het Koningsplein, ca. 1855-1860. (1855)
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
De bocht van de Herengracht bij de Spiegelstraat, blad uit het album Amsterdam, ca. 1870. (1870)
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Herengracht 174-194, kort voor de afbraak voor de aanleg van de Raadhuisstraat; op nummer 192 het huis De Koning van Polen, 1895. (1895)
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
De Herengracht gezien vanaf het Koningsplein in zuidoostelijke richting naar de Bocht, ca. 1900. (1900)
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
De Gouden Bocht aan de Herengracht tussen Leidsestraat en Vijzelstraat staat te koop, 28 oktober 1986. (1986)
Bron: Roland Gerrits / Nationaal Archief, Fotocollectie Anefo, via Wikimedia Commons · CC0

Bronnen

Bezienswaardigheden in de buurt

Onderzochte huizen in de buurt

Van deze huizen is de geschiedenis via Homestory onderzocht.

Check jouw huis

Andere straten in Amsterdam

PrinsengrachtKeizersgrachtSingelLijnbaansgrachtEerste Looiersdwarsstraat

Zelf je huis onderzoeken