Check je huis

Geschiedenis van Tolstraat, Amsterdam

Amsterdam, Noord-Holland

De Tolstraat in De Pijp is genoemd naar het tolhek op de hoek met de Amsteldijk, waar vanaf ongeveer 1780 tol werd geheven voor het onderhoud van de dijk tot Ouderkerk. De straat loopt van het Henrick de Keijserplein naar de Amsteldijk en kruist halverwege de Van Woustraat. Tot 1896 lag dit gebied in de gemeente Nieuwer-Amstel. Daar heette de straat Ververspad en, volgens een raadsbesluit van Nieuwer-Amstel van 11 februari 1886, Verversstraat. Na de annexatie door Amsterdam in 1896 werd het tolhek verplaatst en kreeg de straat haar huidige naam, omdat Amsterdam al een Verversstraat had. Een kabinetfoto van P.J.H. Reynet de la Rue uit de periode 1850-1900 toont de Tol aan Amstel. Jacob Olie fotografeerde het Ververspad in de jaren negentig van de negentiende eeuw herhaaldelijk, met molenrompen, weilanden en bloemkwekerij Vis op nummer 76. Op zijn foto van 25 mei 1894 kijk je over het pad naar de Amsteldijk, met de toren van het raadhuis van Nieuwer-Amstel, gebouwd in 1889-1892. Daar zat van 1914 tot 2007 het Gemeentearchief van Amsterdam. Aan de Tolstraat 127-129 verrees in 1907 de diamantslijperij van Asscher naar ontwerp van G. van Arkel; het atelier van Jacob Merkelbach fotografeerde het gebouw in 1918. Van 1983 tot 1997 was in dit gebouw het NINT gevestigd. Aan de Tolstraat staat ook het gebouw dat in 1926 naar ontwerp van L.C. van der Vlugt werd gebouwd als tempel voor de Theosofische Vereniging. Het geldt als schoolvoorbeeld van de Nieuwe Zakelijkheid. Later kreeg het een culturele bestemming onder de naam Cultura, van 1943 tot 1979 zat er bioscoop Cinétol in en tegenwoordig een openbare bibliotheek. Ernaast is het hoofdkwartier van de Theosofische Vereniging in Nederland gevestigd. Aan de westkant, bij de Pieter Aertszstraat, staat het complex Tolstraat 21-53 van Hendrik Petrus Berlage en Jop van Epen. Anefo fotografeerde het Asschergebouw op 14 maart 1955.

De Tol aan Amstel bij de latere Tolstraat, kabinetfoto van P.J.H. Reynet de la Rue, 1850-1900.
De Tol aan Amstel bij de latere Tolstraat, kabinetfoto van P.J.H. Reynet de la Rue, 1850-1900.
Bron: Rijksmuseum, via Wikimedia Commons · CC0

Woon je aan de Tolstraat?

Vul je huisnummer in en ontdek de geschiedenis van je huis. We openen Homestory met straat, nummer en plaats al ingevuld.

Straatnaam en herkomst

Vroegste vermelding: 1886

Volgens de officiële naamverklaring van de gemeente Amsterdam heette de straat vóór de annexatie Verversstraat, bij raadsbesluit van Nieuwer-Amstel van 11 februari 1886; in 1896 werd de naam Tolstraat.

Herkomst naam: De Tolstraat is genoemd naar het tolhek op de hoek met de Amsteldijk, waar tot de annexatie van 1896 tol werd geheven voor het onderhoud van de Amsteldijk tot Ouderkerk.

Historische foto's

De Tol aan Amstel bij de latere Tolstraat, kabinetfoto van P.J.H. Reynet de la Rue, 1850-1900. (1850)
Bron: Rijksmuseum, via Wikimedia Commons · CC0
Het Ververspad, na 1896 Tolstraat, gezien naar de Amsteldijk met de toren van het raadhuis van Nieuwer-Amstel, 25 mei 1894. (1894)
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Exterieur van de diamantslijperij van A.J. Asscher aan de Tolstraat 127-129, 1918. (1918)
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Het gebouw van de diamantslijperij Asscher, Tolstraat 127-129, 14 maart 1955. (1955)
Bron: Stadsarchief Amsterdam (Anefo), via Wikimedia Commons · CC BY 4.0
Ververspad 76 (oude naam van de Tolstraat, hernoemd in 1896), Jacob Olie, 5 september 1895. (1895)
Bron: Ed Banen / Amsterdams Verleden · geen vrije licentie

Bronnen

Bezienswaardigheden in de buurt

Onderzochte huizen in de buurt

Van deze huizen is de geschiedenis via Homestory onderzocht.

Check jouw huis

Andere straten in Amsterdam

StadhouderskadeEerste Jacob van CampenstraatWeteringschansDerde OosterparkstraatTransvaalkade

Zelf je huis onderzoeken