Geschiedenis van Tolstraat, Amsterdam
Amsterdam, Noord-Holland
De Tolstraat in De Pijp is genoemd naar het tolhek op de hoek met de Amsteldijk, waar vanaf ongeveer 1780 tol werd geheven voor het onderhoud van de dijk tot Ouderkerk. De straat loopt van het Henrick de Keijserplein naar de Amsteldijk en kruist halverwege de Van Woustraat. Tot 1896 lag dit gebied in de gemeente Nieuwer-Amstel. Daar heette de straat Ververspad en, volgens een raadsbesluit van Nieuwer-Amstel van 11 februari 1886, Verversstraat. Na de annexatie door Amsterdam in 1896 werd het tolhek verplaatst en kreeg de straat haar huidige naam, omdat Amsterdam al een Verversstraat had. Een kabinetfoto van P.J.H. Reynet de la Rue uit de periode 1850-1900 toont de Tol aan Amstel. Jacob Olie fotografeerde het Ververspad in de jaren negentig van de negentiende eeuw herhaaldelijk, met molenrompen, weilanden en bloemkwekerij Vis op nummer 76. Op zijn foto van 25 mei 1894 kijk je over het pad naar de Amsteldijk, met de toren van het raadhuis van Nieuwer-Amstel, gebouwd in 1889-1892. Daar zat van 1914 tot 2007 het Gemeentearchief van Amsterdam. Aan de Tolstraat 127-129 verrees in 1907 de diamantslijperij van Asscher naar ontwerp van G. van Arkel; het atelier van Jacob Merkelbach fotografeerde het gebouw in 1918. Van 1983 tot 1997 was in dit gebouw het NINT gevestigd. Aan de Tolstraat staat ook het gebouw dat in 1926 naar ontwerp van L.C. van der Vlugt werd gebouwd als tempel voor de Theosofische Vereniging. Het geldt als schoolvoorbeeld van de Nieuwe Zakelijkheid. Later kreeg het een culturele bestemming onder de naam Cultura, van 1943 tot 1979 zat er bioscoop Cinétol in en tegenwoordig een openbare bibliotheek. Ernaast is het hoofdkwartier van de Theosofische Vereniging in Nederland gevestigd. Aan de westkant, bij de Pieter Aertszstraat, staat het complex Tolstraat 21-53 van Hendrik Petrus Berlage en Jop van Epen. Anefo fotografeerde het Asschergebouw op 14 maart 1955.

Bron: Rijksmuseum, via Wikimedia Commons · CC0
Woon je aan de Tolstraat?
Vul je huisnummer in en ontdek de geschiedenis van je huis. We openen Homestory met straat, nummer en plaats al ingevuld.
Straatnaam en herkomst
Vroegste vermelding: 1886
Volgens de officiële naamverklaring van de gemeente Amsterdam heette de straat vóór de annexatie Verversstraat, bij raadsbesluit van Nieuwer-Amstel van 11 februari 1886; in 1896 werd de naam Tolstraat.
Herkomst naam: De Tolstraat is genoemd naar het tolhek op de hoek met de Amsteldijk, waar tot de annexatie van 1896 tol werd geheven voor het onderhoud van de Amsteldijk tot Ouderkerk.
Historische foto's
Bron: Rijksmuseum, via Wikimedia Commons · CC0
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Bron: Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Bron: Stadsarchief Amsterdam (Anefo), via Wikimedia Commons · CC BY 4.0
Bron: Ed Banen / Amsterdams Verleden · geen vrije licentie
Bronnen
- Gemeente Amsterdam, BAG openbare ruimte: Tolstraat — Officiële naamverklaring: het tolhek, de tol vanaf circa 1780 en de oude naam Verversstraat (1886).
- Wikipedia: Tolstraat (Amsterdam) — Ververspad en Verversstraat, diamantslijperij Asscher, het raadhuis van Nieuwer-Amstel, het theosofisch gebouw en Cinétol.
- Rijksmuseum, kabinetfoto Tol aan Amstel (Tolstraat), RP-F-F19230 — Fotograaf P.J.H. Reynet de la Rue, gedateerd 1850-1900.
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Rijksmonumentenregister — Rijksmonument 5736 (Tolstraat 154), het gebouw van de Theosofische Vereniging.
- Stadsarchief Amsterdam, Beeldbank — Beschrijving en datering van de foto's van Jacob Olie (1894), Atelier Merkelbach (1918) en Anefo (1955).
Bezienswaardigheden in de buurt
Onderzochte huizen in de buurt
Van deze huizen is de geschiedenis via Homestory onderzocht.
- Het verhaal van Korte van Eeghenstraat 8, Amsterdam
Korte van Eeghenstraat 8, Amsterdam - Het verhaal van Bosboom Toussaintstraat 54, Amsterdam
Bosboom Toussaintstraat 54, Amsterdam
