Geschiedenis van Hoge Rijndijk, Leiden, Meerburg / Roomburg

De Hoge Rijndijk in Leiden is van oorsprong een oude dijk langs de zuidelijke oever van de Oude Rijn en was lange tijd de uitvalsweg van de stad richting Utrecht. Toen de Oude Rijn nog een getijdenrivier was die rechtstreeks in de Noordzee uitmondde, werd op de zuidelijke oever meer materiaal afgezet dan aan de noordkant. Zo ontstonden een hoge en een lage zijde, de latere Hoge en Lage Rijndijk. De straat loopt vanaf de Zoeterwoudsesingel naar het oosten tot Zoeterwoude-Rijndijk en is binnen Leiden 1800 meter lang. In het verlengde ervan ligt in de binnenstad de Hogewoerd.

Lang ging bijna al het verkeer over het water, met trekschuiten en later stoomboten op de Oude Rijn. Pas later werd de weg op de dijk belangrijk. Al in het eerste Rijkswegennet van 1816 werd de verbinding Leiden-Bodegraven langs de Hoge Rijndijk als rijksweg aangeduid, en in het Rijkswegenplan 1932 heette zij rijksweg 11. De dijk vormde ook een grens: hier grensde Zoeterwoude aan Leiderdorp, tot Leiden in 1896 en 1920 delen van Zoeterwoude annexeerde. Rond 1890 stonden er nog herbergen als Ik Leer Nog, ongeveer ter hoogte van het huidige nummer 179.

Na de opening van de Leidse paardentram op 22 november 1879 kreeg de Leidsche Tramway Maatschappij haar remise aan de Hoge Rijndijk, bij de Utrechtse brug. Het definitieve gebouw was in 1881 klaar, met stallen voor veertig paarden. In 1913 bouwde C.B. Posthumus Meyjes aan de Hoge Rijndijk 23 het Koninklijk Militair Invalidenhuis, dat tot 1935 als rusthuis dienstdeed en nu een rijksmonument is. Het siersmeedijzeren toegangshek is afkomstig van de verdwenen buitenplaats Rhijnstroom. Na de aanleg van de N11 verloor de Hoge Rijndijk haar betekenis als doorgaande route.