Geschiedenis van Zoeterwoudsesingel, Leiden, Binnenstad-Zuid

De Zoeterwoudsesingel in Leiden werd gegraven bij de stadsuitbreiding van 1659, toen een nieuwe verdedigingsgordel om de zuid- en oostkant van de stad werd aangelegd. Tussen 1675 en 1677 werd de singel verbreed. Hij loopt van de Nieuwe Rijn tot de Witte Singel en is genoemd naar het dorp Zoeterwoude, waartoe de overkant van het water lange tijd behoorde. De straat ligt aan de buitenzijde van de singel; aan de stadskant liggen het Plantsoen, de Jan van Houtkade, de Plantagelaan en de Utrechtse Veer. De Zoeterwoudsesingel geldt als een van de mooiste singels van Leiden.

Aan de stadskant werd in 1834 op de voormalige bolwerken een wandelpark aangelegd, het Plantsoen. Daarvoor werd contact gezocht met de gerenommeerde landschapsarchitect J.D. Zocher jr., maar zijn plannen bleken tot twee keer toe te duur. In 1830 sprak het volksregister nog eenvoudig van de Cingel buiten de Koepoort; in 1879 legde de Leidse gemeenteraad de naam Zoeterwoudsesingel vast, nadat ook namen als Zuidsingel, Buitenzuidsingel en Plantagesingel waren genoemd. De overkant was toen nog Zoeterwouds grondgebied. Rond 1900 lag daar een singelsloot met bruggetjes naar de huizen.

In 1896 annexeerde Leiden delen van Oegstgeest, Leiderdorp en Zoeterwoude, waardoor de singel binnenwater werd. Vanaf dat jaar verrezen aan de overkant statige villa's en herenhuizen, en vanaf 1903 verbond de Van Disselbrug de beide oevers. Op een foto uit 1933 is aan de singel ook de Oud-Katholieke Kerk te zien. Langs de Zoeterwoudsesingel liggen, net als langs de Witte Singel, geen woonboten, zodat het zicht op het water vrij blijft. De singel is een vast onderdeel van de rondvaarten door de Leidse binnenstad.