Geschiedenis van Kloveniersburgwal, Amsterdam
Amsterdam, Noord-Holland
De Kloveniersburgwal is een van de oudste grachten van Amsterdam: hij werd aan het eind van de vijftiende eeuw gegraven van de Sint Antoniespoort, de huidige Waag op de Nieuwmarkt, tot aan de Amstel. Aan de stadszijde verrees een stenen stadsmuur met drie kleine torens en de grote muurtoren Swych Utrecht uit 1481. Samen met het Singel en de Geldersekade vormde deze gracht de Stedegracht rond de middeleeuwse stad. Achter de muur lagen vooral tuinen, boomgaarden en het Bethaniënklooster, zoals de vogelvluchtkaart van Cornelis Anthonisz. uit 1544 laat zien. Pas toen verder naar buiten de Oudeschans en nieuwe wallen werden aangelegd, verloor de gracht haar verdedigende functie. Na de sloop van de stadsmuur werden er huizen gebouwd. Tussen 1562 en 1569 verrees op de hoek met de Spinhuissteeg het Dolhuis, en tussen 1603 en 1611 kwam er een blok huizen dat al huisnummers had, de zogenaamde nummerhuizen. De gracht heette eerst Oudezijds Ramen, naar de ramen waarop lakenververs hun stoffen te drogen hingen. Nadat die ververs in 1623 naar de Bloemgracht waren verplaatst, kreeg de gracht haar huidige naam. Die verwijst naar de kloveniers, de schutters die bijeenkwamen in de Kloveniersdoelen naast Swych Utrecht. Daar hing later ook hun beroemde groepsportret, De Nachtwacht van Rembrandt. In 1662 verrees op nummer 29 het Trippenhuis, nu de zetel van de KNAW. In de negentiende eeuw veranderde de gracht opnieuw. Swych Utrecht werd in 1882 vrijwel geheel gesloopt; op die plek kwam het Doelen Hotel. Een foto uit 1864 toont de kade gezien vanaf de Doelenbrug, met rechts het Trippenhuis en op de achtergrond de Zuiderkerkstoren. Jacob Olie fotografeerde in juni 1896 de huizen rond de brug bij de Staalstraat. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vormde de Kloveniersburgwal vanaf februari 1941 de grens van de door de bezetter afgesloten Joodse wijk. Persfoto's uit 1949 en 1966 laten het drukke verkeer op de brug tussen Oude en Nieuwe Hoogstraat en een grote brand aan de gracht zien.

Bron: Gaston Braun / Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public domain
Woon je aan de Kloveniersburgwal?
Vul je huisnummer in en ontdek de geschiedenis van je huis. We openen Homestory met straat, nummer en plaats al ingevuld.
Straatnaam en herkomst
Vroegste vermelding: 1481
De gracht werd eind vijftiende eeuw gegraven; de muurtoren Swych Utrecht aan de stadsmuur langs de gracht dateert uit 1481. De huidige naam kwam in gebruik na 1623.
Herkomst naam: De Kloveniersburgwal is genoemd naar de kloveniers, een onderdeel van de schutterij dat zijn naam ontleende aan het vuurwapen dat zij gebruikten, de veldslang, en dat bijeenkwam in de Kloveniersdoelen aan deze gracht.
Historische foto's
Bron: Gaston Braun / Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Bron: Jacob Olie / Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Bron: Friedrich Carel Hisgen / Stadsarchief Amsterdam, via Wikimedia Commons · Public Domain Mark
Bron: Ben van Meerendonk / AHF, collectie IISG, via Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.0
Bron: Ron Kroon / Nationaal Archief, Fotocollectie Anefo, via Wikimedia Commons · CC0
Bronnen
- Wikipedia: Kloveniersburgwal — Aanleg eind 15e eeuw, Swych Utrecht 1481, Oudezijds Ramen, naamgeving na 1623, Trippenhuis, grens Joodse wijk 1941.
- Gemeente Amsterdam, BAG openbare ruimte: Kloveniersburgwal — Officiele naamverklaring.
- Stadsarchief Amsterdam, Beeldbank — Datering en beschrijving van de historische foto's en prentbriefkaarten.
- Nationaal Archief, Fotocollectie Anefo — Datering en beschrijving van de persfoto's.
- IISG, collectie Ben van Meerendonk / AHF — Foto van de brug over de Kloveniersburgwal, 13 oktober 1949.
Bezienswaardigheden in de buurt
Onderzochte huizen in de buurt
Van deze huizen is de geschiedenis via Homestory onderzocht.
- Het verhaal van Bosboom Toussaintstraat 54, Amsterdam
Bosboom Toussaintstraat 54, Amsterdam - Het verhaal van Korte van Eeghenstraat 8, Amsterdam
Korte van Eeghenstraat 8, Amsterdam
